Một kho lạnh được lắp đặt tốt vẫn có thể hỏng sớm nếu bị bỏ mặc trong quá trình sử dụng. Ngược lại, nhiều kho tuổi đời hơn mười năm vẫn giữ nhiệt độ ổn định và tiêu thụ điện hợp lý chỉ nhờ được bảo dưỡng đều đặn. Với những đơn vị tìm giải pháp kho lạnh giá rẻ, bảo dưỡng định kỳ chính là khoản đầu tư nhỏ giúp tránh những chi phí sửa chữa lớn và tổn thất hàng hóa khó lường về sau.

Vì sao bảo dưỡng định kỳ quyết định tuổi thọ kho lạnh

Hệ thống lạnh vận hành liên tục nhiều giờ mỗi ngày, chịu tải nhiệt, độ ẩm và cả bụi bẩn từ hàng hóa ra vào. Theo thời gian, dàn ngưng bám bụi làm giảm khả năng giải nhiệt, gas có thể hao hụt qua các mối nối, còn dầu bôi trơn trong máy nén dần xuống cấp. Nếu không phát hiện kịp thời, một lỗi nhỏ như quạt dàn lạnh yếu đi sẽ kéo theo bám tuyết, máy nén phải chạy quá tải và cuối cùng là cháy động cơ. Một lần thay máy nén thường tốn bằng nhiều năm chi phí bảo dưỡng cộng lại, chưa kể toàn bộ hàng trong kho có nguy cơ hư hỏng khi kho ngừng lạnh.

Bảo dưỡng còn giúp kho chạy đúng công suất thiết kế. Một dàn ngưng bẩn có thể làm áp suất đầu đẩy tăng cao, khiến điện năng tiêu thụ đội lên hàng chục phần trăm mà nhiệt độ vẫn không đạt. Nói cách khác, kho không được chăm sóc không chỉ dễ hỏng mà còn âm thầm ngốn tiền điện mỗi ngày.

Những hạng mục cần kiểm tra hằng ngày và hằng tuần

Người vận hành nên tập thói quen quan sát kho mỗi ngày, ngay cả khi mọi thứ có vẻ bình thường. Các việc đơn giản nhưng quan trọng gồm:

• Đọc và ghi lại nhiệt độ hiển thị trên bộ điều khiển, so sánh với nhiệt độ cài đặt để phát hiện sai lệch bất thường.
• Lắng nghe tiếng máy nén và quạt, chú ý những âm thanh lạ như rít, gõ hoặc rung mạnh hơn thường lệ.
• Quan sát cửa kho và gioăng cao su, đảm bảo cửa đóng kín, không có hơi lạnh thoát ra hay hiện tượng đọng đá quanh khung.
• Kiểm tra nhanh xem dàn lạnh có bám tuyết bất thường hay nước xả có thoát hết không.

Hằng tuần, nên dành thời gian vệ sinh sàn kho, kiểm tra đèn chiếu sáng, nút chuông báo cứu hộ bên trong kho và thử đóng mở cửa để chắc chắn cơ cấu an toàn hoạt động. Những công việc này không cần thợ chuyên môn nhưng lại giúp phát hiện sớm phần lớn sự cố.

Bảo dưỡng theo tháng và theo quý

Ở chu kỳ dài hơn, cần can thiệp sâu hơn vào phần thiết bị. Mỗi tháng nên vệ sinh dàn ngưng (dàn nóng) đặt ngoài trời vì đây là nơi bám bụi nhiều nhất, đặc biệt tại khu vực nhiều xe cộ hoặc gần đường đất. Dàn nóng sạch giúp máy giải nhiệt tốt, giảm áp suất và tiết kiệm điện rõ rệt.

Theo quý, kỹ thuật viên nên kiểm tra áp suất gas ở cả đầu hút và đầu đẩy, đo dòng điện máy nén, siết lại các đầu cực điện có dấu hiệu lỏng, đồng thời kiểm tra hoạt động của van tiết lưu và chu trình xả tuyết tự động. Đây cũng là dịp để kiểm tra hệ thống thoát nước xả tuyết, tránh tình trạng tắc nghẽn gây đọng nước trong kho. Việc siết lại các mối nối và đầu điện nghe có vẻ nhỏ nhặt nhưng lại ngăn ngừa được nhiều sự cố chập cháy nguy hiểm.

Bảo dưỡng lớn hằng năm

Mỗi năm ít nhất một lần, kho nên được kiểm tra tổng thể. Nội dung bảo dưỡng lớn thường bao gồm dò tìm rò rỉ gas trên toàn hệ thống, đánh giá chất lượng dầu máy nén, kiểm tra độ cách nhiệt của panel và tình trạng silicon trám các mối ghép. Với những kho đã hoạt động lâu năm, kỹ thuật viên còn kiểm tra độ mòn của tiếp điểm rơ-le, contactor và cân nhắc thay thế trước khi chúng hỏng hẳn.

Đây cũng là thời điểm phù hợp để đánh giá lại hiệu quả năng lượng của kho. Nếu hóa đơn điện tăng dần qua các năm dù lượng hàng không đổi, rất có thể lớp cách nhiệt đã xuống cấp hoặc hệ thống cần nạp bổ sung gas. Phát hiện sớm giúp chủ kho chủ động lên kế hoạch cải tạo thay vì bị động khi sự cố xảy ra.

Tự làm hay thuê đơn vị chuyên nghiệp

Các công việc quan sát, vệ sinh sàn và vệ sinh dàn nóng cơ bản, chủ kho hoàn toàn có thể tự thực hiện nếu được hướng dẫn. Tuy nhiên, những hạng mục liên quan đến gas lạnh, điện và máy nén nên giao cho kỹ thuật viên có chuyên môn, bởi thao tác sai không chỉ làm hỏng thiết bị mà còn tiềm ẩn nguy cơ tai nạn. Nhiều nhà cung cấp kho lạnh giá rẻ hiện nay có kèm gói bảo trì theo năm với chi phí hợp lý, giúp chủ kho yên tâm mà không phải tự lo về kỹ thuật.

Ghi chép nhật ký vận hành

Một thói quen thường bị xem nhẹ nhưng cực kỳ giá trị là ghi nhật ký vận hành. Chỉ cần một quyển sổ hoặc một bảng tính ghi lại nhiệt độ hằng ngày, thời điểm xả tuyết, những lần bảo dưỡng và linh kiện đã thay, chủ kho sẽ có bức tranh rõ ràng về sức khỏe của hệ thống. Khi có sự cố, cuốn nhật ký này giúp kỹ thuật viên khoanh vùng nguyên nhân nhanh hơn, tiết kiệm cả thời gian lẫn chi phí. Về lâu dài, chính những ghi chép nhỏ này là cơ sở để chủ kho ra quyết định đầu tư, sửa chữa hay thay mới đúng lúc, giữ cho kho lạnh vận hành bền bỉ với chi phí thấp nhất.